Në politikën italiane të dhjetë viteve të fundit, “janë të paktë ata që kanë vërtetë një ide bazë, ka një grabitje politike absolute. Ata që realisht bëjnë diçka për qytetet janë kryebashkiakët”.

Fjale te Ermal Metës, protagonist i një takimi kushtuar romanit të tij të parë, Domani e per semper (La Nave di Teseo) në mbrëmjen e fundit të edicionit të 21-të të Festivalit Il libro possibile (mbështetur nga Pirelli) në Polignano a Mare (Bari)

Në libër, historia nis nga dimri i vitit 1943: në Evropën e tronditur nga Lufta e Dytë Botërore, Shqipëria i nënshtrohet pushtimit gjerman pa u dorëzuar. Në fshatin e vogël Rragam, një djalë shtatë vjeçar Kajan jeton me gjyshin e tij të dashur Betim, ndërsa prindërit e tij janë në male duke luftuar kundër nazistëve.

Së bashku ata ndihmojnë Cornelius, një personazh me një të kaluar misterioze që do të shënojë jetën e Kajan. Historia shkon deri në vitet ’90 duke treguar regjimin komunist në Shqipëri dhe duke nisur një rrugëtim narrativ që kalon edhe Gjermaninë dhe Shtetet e Bashkuara.

“Nuk shoh asnjë identitet në politikën e sotme – shton kantautori – Liria ngatërrohet me lirinë dhe ne godasim sa hekuri është i nxehtë, duke treguar një armik për të goditur imagjinatën dhe për të fituar mbështetje: fillimisht shqiptarët, pastaj. rumunët, afrikanë dhe kushedi kush tjetër në të ardhmen. Nuk e kuptojmë kurrë se prania e tjetrit na përcakton neve”.

Duke ardhur te regjimet sovjetike dhe te ajo në Shqipëri, e treguar gjerësisht në libër, mund të them se ishte më e rënda – nënvizon ai -. Në gati 45 vite shqiptarët kanë bërë një jetë pa ëndrra.

Shqipëria ishte një vend ku ishte shumë e vështirë të ndërtoje një të ardhme. Gjithçka ishte e ndaluar. Mendimi dhe idetë konsideroheshin të rrezikshme dhe njerëzit që kishin ide ishin të parët që prekeshin.

Në fakt, burgjet ishin plot me filozofë, artistë, poetë… njerëz që mund të ndryshonin potencialisht botën rreth tyre”. Kultura, nga ana tjetër, është” forca më e madhe e rezistencës. Asgjë nuk arrin të ruajë identitetin siç bën kultura “për këtë arsye sulmohet nga regjimet.