Në një depozitë të njohur paleontologjike në Kanada, janë zbuluar fosile të ruajtura në mënyrë perfekte të dhjetëra jovertebrorëve që kanë jetuar 500 milionë vjet më parë.

Për t’i bërë veçanërisht të vlefshme këto gjetje parahistorike janë detajet e mrekullueshme të indit nervor (trurit) dhe prania e tre syve.

Sipas ekspertëve, strukturat e brendshme janë aq të mirëmbajtura sa duket se kafshët “vdiqën dje”, edhe pse datojnë që në Kambrian, apo gjysmë miliardë vite më parë.

Dy shkencëtarët kanadezë Joseph Moysiuk dhe Jean Bernard Caron, të dy nga Departamenti i Ekologjisë dhe Biologjisë Evolucionare të Universitetit të Torontos, zbuluan dhe përshkruan fosilet e këtyre jovertebrorëve, që i përkasin rendit të Radiodontit dhe klasës së Dinokaridëve.

“Megjithëse truri i fosilizuar nga periudha Kambriane nuk është i ri, ky zbulim është i dukshëm për cilësinë e tij mahnitëse të ruajtjes dhe numrin e madh të ekzemplarëve”, tha profesori Moysiuk në një deklaratë për shtyp.

“Ne madje mund të dallojmë detaje të imta si qendrat e përpunimit vizual që u shërbejnë syve të mëdhenj dhe gjurmët e nervave që shkojnë në shtojca. Detajet janë aq të qarta sa duket sikur po shikonim një kafshë që ka ngordhur dje”, shtoi ai me entuziazëm.

Studiuesit vunë re se truri Stanleycaris përbëhej nga dy pjesë kryesore, protocerebrum dhe deutocerebrum, ndërsa truri i artropodëve modernë është trepalësh (pjesa e tretë është tritocerebrum).

Sipas autorëve të studimit, kjo ndarje trepjesëshe ka evoluar pikërisht nga një kusht dypalësh. Prania e syrit të tretë i ka mahnitur shumë ekspertët, pasi deri më tani nuk është vërejtur asnjëherë në gjini në këtë gjini.

“Prania e një syri të tretë të madh në Stanleycaris ishte e papritur. Ajo tregon se këto kafshë dukeshin edhe më të çuditshme nga sa mendonim ne, por gjithashtu na tregon se artropodët e hershëm kishin zhvilluar tashmë një shumëllojshmëri sistemesh komplekse vizuale si shumë nga të afërmit e tyre modernë”, shpjegoi profesor Caron.

Këto kafshë kishin një madhësi maksimale prej 20 centimetrash, megjithëse shumica e tyre nuk i kalonin 8 centimetra. Sipas autorëve të studimit, ata ishin grabitqarë të aftë të kafshëve të vogla.